Dla Moskwy zdrajca, dla Kijowa symbol wolności, dla Polaków bohater romantyczny. Iwan Mazepa urodził się w szlacheckiej rodzinie Rzeczypospolitej, kształcił się na dworze Jana Kazimierza i przez dwadzieścia dwa lata rządził Hetmanatem Lewobrzeżnym, lawirując między carem, królem polskim i królem szwedzkim. Jego klęska pod Połtawą i śmierć na osmańskim wygnaniu zamknęły epokę kozackiej autonomii, a klątwa Cerkwi – formalnie nieodwołana do dziś – czyni z niego postać wciąż politycznie żywą.