Historia

225 lat temu urodził się Georg Jacob Steenke, pruski inżynier, który rozwiązał pozornie nierozwiązywalny problem: jak przeprowadzić statek przez wzgórze bez silników i bez trzydziestu śluz. Jego odpowiedzią był system pochylni napędzanych wyłącznie grawitacją wody – działający do dziś, podczas gdy amerykański pierwowzór, który go zainspirował, nie istnieje od dawna.

28 czerwca 1956 roku robotnicy poznańskich zakładów metalowych wyszli na ulicę. Władze PRL odpowiedziały dziesięcioma tysiącami żołnierzy i czterystu czołgami. Zginęło co najmniej pięćdziesiąt osiem osób – cztery piąte z nich nie brało aktywnego udziału w walkach. Poznański Czerwiec był pierwszym strajkiem generalnym w historii PRL i otwarciem długiego rozdziału polskich protestów robotniczych.

Dla Moskwy zdrajca, dla Kijowa symbol wolności, dla Polaków bohater romantyczny. Iwan Mazepa urodził się w szlacheckiej rodzinie Rzeczypospolitej, kształcił się na dworze Jana Kazimierza i przez dwadzieścia dwa lata rządził Hetmanatem Lewobrzeżnym, lawirując między carem, królem polskim i królem szwedzkim. Jego klęska pod Połtawą i śmierć na osmańskim wygnaniu zamknęły epokę kozackiej autonomii, a klątwa Cerkwi – formalnie nieodwołana do dziś – czyni z niego postać wciąż politycznie żywą.

W czerwcu 2026 roku w Słubicach padł nowy rekord temperatury w Polsce, bijąc wynik sprzed ponad stu lat. Ale prawdziwą zagadką jest co innego: gdy sto lat temu termometry w kilku miejscach kraju dobijały do czterdziestu stopni, przedwojenna prasa ledwo raczyła o tym wspomnieć. Co zmieniło się między tamtym latem a dzisiejszym – i dlaczego sama liczba stopni to najmniej istotna część tej historii?